Pengenalan
Pada 30 Julai 2026, Kerajaan Persekutuan telah bersetuju untuk menyerahkan hak ke atas bekas tapak Rajang Area Security Command (RASCOM) kepada Kerajaan Sarawak.

Kawasan tersebut meliputi keluasan keseluruhan 3,665 hektar yang merangkumi empat lokasi, iaitu Nanga Tada, Nanga Jagau, Nanga Ngungun dan Nanga Sekuau. Kerajaan Sarawak kemudiannya menyatakan hasrat untuk membangunkan kawasan berkenaan bagi tujuan penempatan, penyediaan infrastruktur dan kegiatan pertanian. Pembangunan ini turut dirancang sebagai langkah menangani masalah kepadatan penghuni rumah panjang serta kekurangan prasarana di kawasan terbabit. Sehubungan itu, jalan baharu juga telah dibina bagi menyokong pelaksanaan pembangunan tersebut.

RASCOM Sibu merupakan nama yang lazim digunakan untuk merujuk kepada sebuah formasi keselamatan yang ditubuhkan pada 26 Mac 1972 bagi menangani ancaman komunis di kawasan Lembangan Rajang. Penubuhannya dilaksanakan melalui arahan Majlis Keselamatan Negara (MKN) ketika ancaman Parti Komunis Kalimantan Utara (PKKU) masih aktif di Sarawak. Ibu pejabat RASCOM kemudiannya didirikan di Batu 10, Jalan Ulu Oya, Sibu.

RASCOM menggabungkan unsur ketenteraan, kepolisan dan pentadbiran awam dalam suatu struktur bersepadu yang mencerminkan pendekatan menyeluruh terhadap pengawalan keselamatan dan pembangunan kawasan. Formasi ini menjadi antara instrumen penting Kerajaan dalam usaha membendung gerakan bersenjata komunis di kawasan Rajang, khususnya di sekitar Sibu, Kanowit, Song dan Kapit.

Sejarah Pembanterasan Insurgensi
Sejarah penubuhan RASCOM di Sibu merupakan suatu episod penting dalam usaha Kerajaan membanteras insurgensi komunis di Sarawak. Penubuhannya pada tahun 1972 merupakan tindak balas Kerajaan terhadap ancaman bersenjata dan kegiatan subversif komunis yang semakin serius di kawasan tengah Sarawak.

Berpusat di Sibu, RASCOM menjadi suatu contoh kerjasama yang unik antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri Sarawak dalam menghadapi ancaman keselamatan secara bersepadu.

Pada penghujung tahun 1960-an dan awal tahun 1970-an, Sarawak berhadapan dengan kegiatan Parti Komunis Kalimantan Utara (PKKU), khususnya di kawasan Lembangan Rajang. Gerakan tersebut bukan sahaja melibatkan perjuangan bersenjata, malah turut menggunakan propaganda, pengaruh politik dan jaringan sokongan dalam kalangan kelompok masyarakat tertentu untuk memperluas pengaruhnya.

Keadaan keselamatan menjadi semakin membimbangkan susulan berlakunya serangan, pembunuhan, gangguan terhadap ketenteraman awam dan kemusnahan harta benda. Antara tragedi yang menggemparkan masyarakat ketika itu termasuklah pembunuhan pemimpin masyarakat dan anggota polis di beberapa kawasan di Sarawak. Perkembangan ini mendorong Kerajaan untuk merangka suatu pendekatan yang lebih tersusun, menyeluruh dan bersepadu dalam menangani ancaman tersebut.

Dalam menghadapi keadaan berkenaan, Tun Abdul Razak Hussein, Perdana Menteri Malaysia ketika itu merangkap Pengerusi Majlis Keselamatan Negara (MKN), telah mengisytiharkan penubuhan RASCOM pada 26 Mac 1972 berdasarkan Arahan MKN No. 4.

Kerangka Pemerintahan Keselamatan Bersepadu
Keistimewaan RASCOM terletak pada struktur organisasinya yang bersifat menyeluruh dan bersepadu. RASCOM bukan sekadar sebuah pasukan tentera atau polis, sebaliknya menggabungkan tiga unsur utama, iaitu ketenteraan, kepolisan dan pentadbiran awam, di bawah satu kerangka pemerintahan keselamatan. Kawasan tanggungjawabnya meliputi sebahagian besar Lembangan Rajang, termasuk Sibu, Kapit dan Sarikei.

Ketua Menteri Sarawak ketika itu, Tun Datuk Patinggi Haji Abdul Rahman bin Ya’kub, telah dilantik sebagai Pengarah Operasi RASCOM. Beliau bertanggungjawab menyelaraskan fungsi pasukan keselamatan dengan pentadbiran awam. Struktur tersebut memperlihatkan bahawa keselamatan tidak dilihat semata-mata sebagai persoalan ketenteraan, tetapi turut mempunyai hubungan erat dengan aspek pentadbiran, kebajikan dan kehidupan masyarakat.

Terdapat tiga jawatankuasa utama dalam struktur RASCOM. Jawatankuasa RASCOM bertanggungjawab menggubal dasar yang berkaitan dengan pelaksanaan kegiatan harian, manakala Jawatankuasa Perancang Gerakan berperanan merancang operasi keselamatan. Jawatankuasa Perang Saraf pula bertanggungjawab merancang kegiatan gerak saraf bagi meraih sokongan masyarakat serta menangkis propaganda komunis.

Salah satu kekuatan utama RASCOM ialah penerapan pendekatan perang saraf. Kerajaan menyedari bahawa operasi ketenteraan semata-mata tidak mencukupi untuk menangani ancaman insurgensi. Pengaruh komunis terhadap penduduk tempatan perlu dibendung melalui kegiatan penerangan, hubungan kemasyarakatan dan usaha meningkatkan keyakinan rakyat terhadap Kerajaan.

Kajian mengenai operasi RASCOM di Bahagian Sarikei antara tahun 1972 hingga 1981 mengenal pasti beberapa pendekatan yang dilaksanakan, antaranya Operasi Ngayau, Perhimpunan Awam, Latihan Pendaftaran Penghuni, Latihan Sekatan Bekalan Makanan, Pentas Rakyat dan Taklimat Keselamatan.

Pendekatan tersebut menunjukkan bahawa operasi keselamatan turut digabungkan dengan usaha mengawal pergerakan, memperoleh maklumat dan memutuskan rangkaian sokongan terhadap gerakan insurgensi. Pelaksanaan operasi keselamatan bersama-sama pendekatan perang saraf akhirnya berjaya melemahkan jaringan komunis serta memperoleh sokongan masyarakat.

RASCOM turut mengamalkan konsep Keselamatan dan Pembangunan (KESBAN), yang berteraskan prinsip bahawa keamanan dan pembangunan perlu dilaksanakan secara seiring. Apabila keselamatan berjaya dipulihkan, Kerajaan dapat memperkukuh pentadbiran, menyediakan kemudahan asas dan meningkatkan hubungan dengan masyarakat luar bandar.

Peranan Strategik Sibu
Sibu mempunyai kedudukan yang strategik dalam sejarah RASCOM kerana berfungsi sebagai pusat pemerintahannya. Kedudukan bandar ini di sepanjang Sungai Rajang menjadikannya lokasi penting untuk menyelaras dan melaksanakan operasi keselamatan di kawasan tengah Sarawak.

RASCOM turut meninggalkan warisan institusi dan sejarah yang terus dikenang sehingga kini. Galeri RASCOM di Sibu, misalnya, berperanan sebagai ruang pendokumentasian dan pemeliharaan sejarah perjuangan anggota pasukan keselamatan serta orang awam yang terlibat dalam menghadapi ancaman komunis.

Antara tokoh yang pernah terlibat dalam operasi RASCOM ialah Tun Pehin Sri Dr. Haji Wan Junaidi Bin Tuanku Jaafar. Pada peringkat awal kerjayanya dalam pasukan polis, beliau turut terlibat dalam operasi menentang Parti Komunis Kalimantan Utara (PKKU) di Miri, Sibu dan Kapit.

Berakhirnya Era RASCOM
Menjelang penghujung tahun 1980-an dan awal tahun 1990-an, ancaman komunis di Sarawak semakin berkurangan. Perkembangan politik dan keselamatan pada ketika itu akhirnya membawa kepada penamatan konflik bersenjata di negeri ini.

Seiring dengan perubahan tersebut, fungsi keselamatan yang sebelum itu dilaksanakan melalui struktur khas RASCOM tidak lagi diperlukan dalam bentuk asalnya. Pada tahun 1995, RASCOM secara rasminya dibubarkan, manakala penyelarasan operasi keselamatan di Sarawak diletakkan di bawah Majlis Keselamatan Negara (MKN).

Ketika RASCOM dibubarkan, jawatan Ketua Menteri Sarawak disandang oleh Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud, yang mengambil alih kepimpinan negeri daripada Tun Datuk Patinggi Haji Abdul Rahman Ya’kub pada tahun 1981.

Rekod Arkib Negara turut mencatatkan bahawa pembubaran RASCOM menandakan berakhirnya peranan sebuah organisasi keselamatan yang unik kerana menggabungkan unsur ketenteraan, kepolisan dan pentadbiran awam dalam satu struktur bersepadu.

Warisan Sejarah
Sejarah RASCOM tidak seharusnya dilihat semata-mata sebagai sejarah perjuangan menentang komunisme. Dalam konteks yang lebih luas, sejarah tersebut memperlihatkan bagaimana aspek keselamatan, pentadbiran dan pembangunan digabungkan secara bersepadu bagi memulihkan kehidupan masyarakat yang terjejas akibat konflik.

Pengalaman RASCOM membuktikan bahawa kemenangan dalam menghadapi insurgensi tidak semestinya dicapai melalui kekuatan ketenteraan semata-mata. Kepercayaan rakyat, kecekapan pentadbiran, pembangunan luar bandar, pelaksanaan perang saraf dan kerjasama antara agensi turut menjadi faktor penting dalam usaha memulihkan keamanan serta kestabilan.

Penutup
Dalam sejarah Sarawak, RASCOM menjadi simbol ketahanan masyarakat di Lembangan Rajang, di samping mencerminkan kerjasama erat antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri Sarawak.

Penubuhannya tercetus dalam suatu zaman yang penuh dengan ketidakpastian dan ancaman keselamatan. Pembubarannya pula menandakan bahawa keamanan dan kestabilan telah berjaya dipulihkan sehingga membolehkan kawasan berkenaan bergerak ke arah pembangunan dan kemajuan.

Oleh itu, sejarah RASCOM wajar terus dipelihara sebagai sebahagian daripada memori kolektif Sarawak. Warisan tersebut bukan sahaja merakamkan sejarah konflik, tetapi turut mengingatkan generasi masa kini tentang perjuangan, pengorbanan dan harga di sebalik keamanan yang dinikmati pada hari ini.